ARAÇ PERT DURUMU
Aracım Pert Oldu Ne Yapmalıyım?
Pert Tazminatı, Sovtaj Bedeli ve Sorumluluklar
Büyük çaplı trafik kazaları sonrasında araç sahiplerinin karşılaştığı en büyük mağduriyetlerden biri, aracın "pert" (ağır hasarlı) olarak kabul edilmesidir. Ancak asıl hukuk mücadelesi genellikle aracın pert olmasıyla değil; sigorta şirketlerinin önerdiği düşük tazminat bedelleri, hurda aracın (sovtajın) durumu ve sigortanın olmadığı hallerde zararın kimden tahsil edileceği konularında başlar.
Peki, aracı pert olan bir sürücü ne kadar tazminat almalı? Karşı tarafın sigortası yoksa zarar kimden istenir? İbraname imzalarken nelere dikkat edilmeli? İşte pert süreçlerine dair kapsamlı hukuki rehberiniz.
Aracın "Pert" (Ağır Hasarlı) Olması Ne Demektir?
Halk arasında "pert" olarak bilinen kavram, sigortacılık terminolojisinde "Ağır Hasarlı" araçları ifade eder. Genel kabul gören kurala göre; kaza sonrası aracın onarım masrafları, aracın piyasa değerinin (rayiç bedelinin) yaklaşık %50’si veya üzerine çıkıyorsa, o araç ekonomik ömrünü tamamlamış kabul edilir ve pert işlemi uygulanır.
Pert Tazminatı (Rayiç Bedel) Nasıl Hesaplanır?
Sigorta Genel Şartları'na göre, araç pert olduğunda sigorta şirketi, araç sahibine aracın kaza tarihindeki "Rayiç Bedelini" (Piyasa Değerini) ödemekle yükümlüdür.
Buradaki en kritik nokta şudur: Rayiç bedel, kasko poliçesinde yazan bedel değildir. Rayiç bedel; aracın markası, modeli, kilometresi, yaşı ve hasar durumu emsal alınarak, serbest piyasada o günkü reel alım-satım değeridir. Sigorta şirketleri genellikle kendi listelerindeki düşük rakamları teklif etse de, esas olan piyasa gerçekleridir.
Sigorta Yoksa veya Limit Yetmezse Tazminat Kimden İstenir?
Tazminat süreçlerinde en sık sorulan sorulardan biri şudur: "Karşı tarafın trafik sigortası (ZMMS) yoksa veya benim Kaskom yoksa zararımı kim ödeyecek?"
Sigorta şirketleri devrede olmasa bile hukukumuzda zararınız karşılıksız kalmaz:
Karşı Tarafın Sigortası (ZMMS) Yoksa: Eğer kazada kusurlu olan aracın Zorunlu Trafik Sigortası yoksa, pert bedelinin tamamı için doğrudan araç sürücüsüne ve araç sahibine (işletene) dava açılabilir veya icra takibi başlatılabilir.
Sigorta Limiti Yetmiyorsa: Karşı tarafın sigortası var ancak aracınızın bedelini karşılamaya yetmiyorsa (poliçe limitini aşıyorsa); sigortanın ödediği miktarın üzerindeki bakiye zarar için yine araç sürücüsüne ve sahibine başvurulur.
Hukukumuzda araç sürücüsü ve araç sahibi (ruhsat sahibi), doğan zarardan müştereken ve müteselsilen (birlikte) sorumludur. Yani tazminat, şahısların kişisel malvarlıklarından tahsil edilebilir.
Sovtaj Bedeli Nedir? Hurda Araç Kimde Kalır?
Pert sürecinde tazminat ödemesi, hasarlı aracın (sovtajın) kimde kalacağına göre iki farklı şekilde yapılır:
Araç Sigorta Şirketine Bırakılırsa: Sigorta şirketi, aracın belirlenen piyasa değerinin tamamını araç sahibine öder. Hasarlı araç (sovtaj) sigorta şirketinin mülkiyetine geçer.
Araç Sahibinde Kalırsa: Araç sahibi hasarlı aracı kendisi onarmak veya satmak isteyebilir. Bu durumda sigorta şirketi, aracın piyasa değerinden "Sovtaj Bedelini" (hurda değerini) düşer ve kalan miktarı tazminat olarak öder.
İbranameye İlişkin Dikkat Edilmesi Gereken Husus: Kasko ve Trafik Sigortası Ayrımı
Sigorta şirketleri ödeme yapmadan önce size dosyanın kapandığına dair bir "İbraname" (aklama/feragat belgesi) imzalatmak isterler.
Trafik Sigortasında (ZMMS): Karayolları Trafik Kanunu madde 111 gereğince; sigortanın ödediği miktar ile gerçek zararınız arasında "fahiş fark" varsa, imzaladığınız ibraname kesin hükümsüzlük doğurmaz. 2 yıl içinde dava açılabilir.
Kasko Sigortasında: Kendi Kaskonuzdan ödeme alıyorsanız, şerh düşmeden imzaladığınız ibraname hak kaybına yol açabilir. Teklif edilen rakam düşükse mutlaka "Fazlaya ilişkin talep ve dava haklarım saklıdır" şerhini düşerek imza atılmalıdır.
Hak Düşürücü Süreler ve Zamanaşımı
Tazminat hukukunda süreleri kaçırmamak, hak kaybına uğramamanız için en kritik unsurdur:
İbranamenin İptali İçin 2 Yıl: Eğer Trafik Sigortasına (ZMMS) imzaladığınız ibranamedeki rakam ile gerçek zararınız arasında fahiş fark varsa, ibraname tarihinden itibaren 2 yıl içinde bu ibranamenin iptalini isteyerek aradaki farkı talep edebilirsiniz.
Genel Zamanaşımı: Trafik kazalarından doğan tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kaza tarihinden itibaren (veya zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren) 2 yıldır.
Ceza Zamanaşımı: Eğer kaza aynı zamanda suç teşkil eden bir eylemden (yaralanmalı veya ölümlü kaza gibi) kaynaklanıyorsa, Türk Ceza Kanunu'ndaki çok daha uzun olan Ceza Zamanaşımı süreleri (8 yıl, 15 yıl gibi) uygulanır. Bu durumda 2 yıllık süre dolsa bile dava açma hakkınız devam edebilir.
Neden Bir Avukattan Destek Almalısınız?
Gerek sigorta şirketlerine karşı yürütülen Tahkim süreçleri, gerekse sigortasız araç sahiplerine karşı açılacak davalar teknik hukuk bilgisi gerektirir. Aracınızın gerçek değerinin tespiti ve tazminatın eksiksiz tahsili için uzman desteği şarttır.